Van Justin Whitaker

Boeddhistdoor Wereldwijd | 2019-12-13 |

Het is een algemeen refrein onder mindfulness leraren tegenwoordig dat je niet kunt verwachten rustig te zitten in meditatie en een aangename ervaring te hebben na een dag van moord en plundering. Maar dit is geen nieuw idee en zijn wortels zijn terug te voeren op de vroege leer van de Boeddha. Het idee is dat mindfulness niet kan worden vastgesteld als we een onethisch leven leiden. Dit zou logisch moeten zijn: als ik de dag heb doorgebracht met ruzie met geliefden en mijn financiën bedriegen, dan zal mijn tijd mediteren gevuld zijn met zorgen, misschien schaamte voor mijn daden, misschien zorgen maken over toekomstige argumenten of straffen die naar mij toe kunnen komen.

Aan de andere kant, als ik een beetje extra heb gedaan om mijn partner te helpen, mijn plaats op het openbaar vervoer heb aangeboden aan een oudere vreemdeling, en een beetje heb gedoneerd aan een lokale liefdadigheidsinstelling, kan mijn geest zich in vrede vestigen en zich gemakkelijker concentreren wanneer ik begin met mijn meditatie.

Op filosofisch niveau helpt de Boeddha's concept van anattā of niet-zelf ons te begrijpen waarom dit zo is: wanneer we ruzie maken met anderen, creëren we verdeeldheid en verharden we het gevoel dat er een 'zelf' is tegen anderen in de wereld. Wanneer we anderen helpen, dichtbij en ver, verdwijnt ons zelfgevoel: we worden een „wij” van een familie, „wij” van een gemeenschap, „wij” van een samenleving, enzovoort.

Dit is de reden waarom de Boeddha's pad naar ontwaken vaak wordt onderwezen beginnend met ethiek of gedrag alvorens verder te gaan met mindfulness. In de vorige twee artikelen in deze kolom heb ik het vroege boeddhistische begrip van mindfulness, of sati, onderzocht en de belangrijke stap naar rechtse mindfulness, sammā-sati, die een op het boeddhistische pad initieert. Sati zelf wordt beschouwd als een gezonde mentale factor — althans in de Abhidhamma-analyse die na de dood van de Boeddha kwam — maar op zichzelf helpt sati niet om het lijden in ons leven en de wereld om ons heen te verlichten.

Sammā-sati, juiste mindfulness, is de toepassing van mindfulness met energie en begrip. Hoe krijgen we die energie en begrip? Ethiek. Een andere vaak gebruikte lijn van mindfulness leraren vandaag is dat meditatie ons helpt om een voet van ons rempedaal te nemen. We „laten los” van onze activiteiten die ons actief vertragen. Die activiteiten omvatten vaak herkauwen over conflicten en zorgen over de hierboven genoemde toekomst. Net zoals we leren om ze actief te laten gaan in onze meditatie praktijk, kunnen we ze in de eerste plaats elimineren door een meer moreel leven te leiden.

Van yourdictionary.com

De Boeddha's recept hiervoor is in de leer over sīla. Meestal vertaald als „ethiek”, zijn er een paar interessante etymologieën die ons kunnen helpen de oorspronkelijke betekenis te begrijpen. Misschien komt de beste etymologie uit de vijfde eeuw Theravāda-commentator Buddhaghosa, die in zijn pad naar zuivering schreef dat de betekenis van sīla afkomstig is van de betekenis „hoofd” (sira's) en „cool” (sītala). (Keown 2001, 49) Door het cultiveren van deugd of ethiek cultiveren we letterlijk een koel hoofd. Nibbāna, het ultieme doel van het boeddhisme, betekent een vlam afkoelen of doven. (Rhys Davids en Stede, 362)

De Britse geleerde en toonaangevende expert op het gebied van boeddhistische ethiek Damien Keown merkt op dat Vasubandhu ook śīla (gebruikmakend van het Sanskriet) beschrijft als afkomstig van de wortel śī in de zin van „verfrissend” of een verkoelend effect. (2001, 49) Geleerden, zoals de Poolse Joanna Joanna Jurewicz en Richard Gombrich van de Universiteit van Oxford hebben deze en andere beelden en metaforen in de leer van de Boeddha zorgvuldig gekoppeld aan die van zijn tijdgenoten en voorgangers, namelijk de brahmanen van de Vedische religie die het hindoeïsme zou worden. Centraal in veel van deze filosofieën was het „vuur” en de noodzaak om het te verzorgen of te gebruiken om onzuiverheden te vernietigen.

De reactie van de Boeddha: „Laat het gaan” of „afkoelen.”

Het personage Anger uit de Disney-film Inside Out. Het fysiologische beeld van woede die warmte in het hoofd veroorzaakt

kan een universele menselijke (en daarbuiten) kwaliteit zijn. Van livingwellcounselling.ca

In de praktijk moet men bepaalde verstorende en destructieve gedragingen loslaten om mindfulness te ontwikkelen. Onze verstoorde meditaties kunnen ons wijzen op deze gewoonten en denkpatronen om ons te sturen naar meer gezonde manieren van interactie in de wereld. Maar dan moeten we handelen. Op deze manier wordt het een beetje een opwaartse spiraal, steeds ziende en steeds veranderende of verfijning van iemands gedrag en verdieping van zijn mindfulness. Zoals cultuurtheoreticus Edwin Ng terecht zegt: „Op deze manier wordt mindfulness geleid door een ethische imperatief die de beoefenaar vereist om een wijze en medelevend ethos te cultiveren van zorg en betrokkenheid bij zichzelf, anderen en de wereld.” (ABC Religie en Ethiek)

Terugkerend op de vroege teksten wordt sīla's belang voor het boeddhistische pad duidelijk gemaakt in zijn vele beschrijvingen als basis voor al zijn successen in het leven. Boeddhaghosa beschrijft sīla als de 'wortel van al het succes', waarvan nibbāna de 'fruit' is. (Keown, 50) In de Milinda Pañha (Vragen van Koning Milinda) wordt sīla de 'basis en het merkteken van alle goede dingen' genoemd, inclusief het pad zelf en satipaṭṭhāna, de aanwezigheid van of aandacht met 'mindfulness'. (Analayo 2006, 236). Toch zijn de beschrijvingen van sīla niet altijd louter een basis voor verder werk. Boeddhaghosa merkt ook op: „Waar is zo'n andere trap te vinden die, zoals sīla doet, naar de hemel klimt? Of nog een poort die de stad nibbāna geeft?” (Keown, 53)

Maar sīla is nuttig, zelfs zonder zich zorgen te maken over het hoogste boeddhistische doel, nibbāna. Degenen die zich zorgen maken dat de mindfulness vandaag door het kapitalisme wordt geco-opteerd, zullen ongetwijfeld krimpen bij de eerste vermelding in de catalogus van Boeddhaghosa van de voordelen van sīla voor de leek: een enorme stapel rijkdom die wordt geproduceerd door ijver (appamādādhikaraṇa, mahanta, (Keown, 45)

Sīla is een producent van wereldse goederen in dit leven en staat garant voor een hemelse wedergeboorte. In combinatie met samādhi leidt het naar het pad van de stream-enterer of die eens terugkeert, en in combinatie met wijsheid leidt het tot nibbāna.

Zoals hierboven vermeld en duidelijk vermeld in de Abhidhamma-teksten, zet sīla het podium voor vooruitgang in meditatie door het voordeel te bieden van de 'afwezigheid van berouw. ' (Nyanatiloka 57) Zoals iedereen die mediteert goed weet, is dit uiterst belangrijk voor de ontwikkeling van open, heldere en gerichte mindfulness. Zoals gezegd in de Bāhiya Sutta: „Wat is het begin van gezonde staten? Sīla (of moraal) grondig gezuiverd, helder en rechtop.”

Gezien deze voordelen van het leven van een ethisch leven, is het misschien verrassend dat het onderwerp niet populairder is onder hedendaagse boeddhisten, of als onderwerp van onderzoek voor niet-boeddhisten in de wereld van vandaag, als een manier die iedereen kan leren van deze grote traditie. Inderdaad, een paar opmerkelijke leraren hebben wereldwijde bekendheid gekregen voor hun ethische leven en de reacties op grote ontberingen. En toch zijn andere boeddhistische leraren misschien een vlek op de traditie geworden door zulke flagrante onethische levens te leiden.

Voor degenen die geïnteresseerd zijn in het behoud van de traditie, echter, en voor mensen die gewoon geïnteresseerd zijn in het maximaliseren van de voordelen van hun mindfulness praktijk, onderzoeken, testen, oefenen en begrijpen van deze basis is van het grootste belang.