„Het was het meest kwetsbare object dat we ooit hebben tegengekomen.”

DOOR SABRINA IMBLERDECEMBER 12, 2019

Hoe de Library of Congress een 2000 jaar oude boeddhistische rol ontrolde

Om een duizendjarige rol uit te rollen, wees voorzichtig met hoe je ademt. YASMEEN KHAN In deze Stor

BESTEMMING GIDS

Pakistan

Het is niet makkelijk om een 2000 jaar oude boeddhistische rol te zijn. Een lichte windvlaag, een bijzonder vochtige dag of zelfs een eenvoudige uitademing kan ervoor zorgen dat de rol barst of in stukken verkruimelt. Om een rol zo oud uit te rollen is bijna ondenkbaar, maar onlangs vonden conservatoren van de Library of Congress geen andere optie. Ze wilden de woorden lezen die in de Gandhara-rol zaten.

Voordat de rol naar de bibliotheek kwam, werd het 2000 jaar begraven in een klei pot in een boeddhistische stoepa, of koepelvormig heiligdom, in de oude regio van Gandhara, nu de Peshawar Valley in het noorden van Afghanistan en Pakistan. Het hoge, droge klimaat hield het van afbrokkelen tot het werd opgegraven in de jaren negentig. In 2005 ontvingen conservatoren de rol in een Parker Pen box op een bed van katoen. „Het was het meest kwetsbare object dat we ooit hebben tegengekomen”, schrijft Holly Krueger, een gepensioneerde papierconservator in de bibliotheek, in een e-mail. Een jaar verstreek voordat de conservatoren zich klaar voelden om de rol te ontvouwen zonder het volledig te vernietigen.

De Gandhara scroll arriveerde in opmerkelijk mondaine Parker Pen doos. HULST KRUEGER

De rol, die afkomstig was uit de eerste eeuw voor Christus, is een van een handvol overgebleven vroeg-boeddhistische manuscripten uit Gandhara, volgens Jonathan Loar, een Zuid-Aziatische specialist in de bibliotheek. Gandhara, gelegen aan de Zijderoute, diende als toegangspoort tot India, en de monniken van de regio worden gecrediteerd met het verspreiden van het boeddhisme in Iran en China, schrijft Krueger in een artikel van 2008 in The Book and Paper Group Annual. Het werd geschreven in Gandhari, een taal gerelateerd aan het Sanskriet, op berkenschors, een oud schrijfmateriaal dat bestaat uit dunne lagen die samen worden gehouden met een natuurlijke lijm — bijna als oud fyllo gebak. „Naarmate het ouder wordt, breekt deze lijm af, waardoor de lagen extreem kwetsbaar zijn voor verbrijzeling met de geringste verstoring,” zegt Krueger, eraan toe dat een rol die deze instabiel alleen in een pot had kunnen overleven.

Krueger raadpleegde conservatoren van de British Library, die met succes 30 rollen hadden uitgerold, voor hun inbreng. Zonder een oude, gerolde berkenschors die rondliep voor een proefrun, oefende ze op een gebakken sigarenrol en plaste de wafer-dunne lagen uit elkaar met bamboe spatels. „Het was niet zo kwetsbaar als de rol bleek te zijn”, zegt Krueger. Een paar dagen voor het uitrollen plaatsten de conservatoren de rol in een speciaal geconstrueerde, bevochtigde kamer, die de berkenschors verzacht zodat deze bij contact niet zou breken. De opgerolde rol, rustend op zijn bed van katoen. HULST KRUEGER

Het eigenlijke uitrollen gebeurde in juni 2005, op een zaterdag, om het risico van luchtstromen gecreëerd door collega's te verminderen en de vochtigheid en temperatuur van het papierlab van de bibliotheek beter te regelen. Krueger was aanwezig met slechts twee anderen: Yasmeen Khan, een senior zeldzame boekconservator in de bibliotheek, en Mark Barnard, de belangrijkste conservator van de British Library. „Men kan de stalen zenuwen die nodig zijn voor een dergelijk project, niet onderschatten”, zegt Krueger. „We hadden maar één kans op succes.”

Krueger en Barnard verwijderden de rol uit de vochtige kamer en plaatsten het op een ruit van borosilicaatglas. Een beurt tegelijk, met behulp van bamboespatels, ontvouwden ze de berkenschors en plaatsten kleine glazen gewichten op nieuw vlakke delen. Elke nieuwe wending onthulde nieuwe fragmenten, die de onderzoekers afwoog om hun plaats in de tekst te behouden. Als de rol op de rand van kraken leek, zou een conservator de lucht mist met een conserveerpotlood.

Krueger en Barnard hielden elk fragment op zijn plaats met een glasgewicht, compleet met een doek handvat, zodat ze gemakkelijk kunnen worden verwijderd. YASMEEN KHAN

Het was een dramatische en stille affaire: iedereen nam oppervlakkige, gecontroleerde adem. Eén misplaatste uitademing kan de scrollscherven verspreiden en iets vertaalbaar maken in iets verloren. „Ik deed de fotografie en informeerde de conservatoren wanneer ik ging verhuizen, zodat ze voorbereid zouden zijn op luchtbeweging en verandering”, schrijft Khan in een e-mail. Toen de hele zaak plat was gelegd, verwijderden Krueger en Barnard de glazen gewichten en legden een tweede ruit glas op de hele geopenbaarde scroll, duwend kleine stukjes naar beneden die opdoken met de bamboestokken.

Ten slotte vertaald, de laatste scroll heeft geen titel, begin of einde, maar het behoudt wel ongeveer 75 tot 80 procent van de oorspronkelijke tekst - een van de beter bewaarde Gandharaanse rollen in het bestaan, zegt Loar. Het vertelt het verhaal van 15 zoekers van verlichting die voor en na Siddhārtha Gautama kwamen, de wijze die in de 5e of 6e eeuw voor Christus leefde en bekend werd als de Boeddha. „Het herhalen van deze namen - verbaal, mentaal of schriftelijk - is een krachtige praktijk,” zegt Loar, voegt eraan toe dat het functioneerde als een meditatieve oefening.

Een gedeelte van de nieuw gedigitaliseerde scroll. BIBLIOTHEEK VAN HET CONGRES

De scroll is te fragiel voor publieke weergave, deze keer in een doos in de archieven van de bibliotheek. Er is ook een lade die alle kleine stukjes stof bevat die tijdens het uitrollen uit de rol zijn gekomen. Conservatoren transporteren het nu rond de bibliotheek op een kar met trillingsdemping om de reis te vergemakkelijken, zegt Krueger. Maar afgelopen zomer hebben de conservatoren de hele rol gedigitaliseerd, waardoor het verrassend gemakkelijk is om een millenniumoud verhaal te lezen over het leven van Boeddha's — dat wil zeggen, als je Gandhari leest.